Mordenate College - Leiden

Mordenate College Congres 2015

Recht & Duurzame ontwikkeling


Toelichting op de workshops in het middagprogramma

1. ‘Het recht en duurzaam waterbehoud’

Dr. O. Spijkers, Universitair docent Internationaal Publiekrecht, Universiteit Utrecht

 

Otto Spijkers is als onderzoeker verbonden aan het Utrecht Centre for Water Oceans and Sustainability Law (UCWOSL). Het onderzoek van dit centre vertoont grote overeenkomsten met de hoofdvraag van het congres, daar het onderzoek draait om de bijdrage van internationaal, Europees en nationaal recht aan een duurzaam en billijk beheer van waterbronnen.


De workshop zal in het teken staan van de relatie tussen de VN Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals, SDGs) en de verdere ontwikkeling van het internationaal waterrecht. Er wordt gekeken naar de basisbeginselen van internationaal waterrecht, en deze interpreteren vanuit het gezichtspunt van duurzame ontwikkeling.

 

 

2. ‘Bestuursrechtelijke handhaving van milieurecht’
Hoe kunnen jij en ik de naleving van milieunormen afdwingen? Simpel. Met het bestuursrecht!

Mr. S. Gawronski, Advocaat, NautaDutilh


Als een overtreding van milieunormen wordt geconstateerd, kan een zogenoemd handhavingsverzoek worden ingediend. Door het indienen van het verzoek kan de overheid worden gedwongen tot handhaving. De overheid heeft ook een plicht tot handhaving. Maar hoe ver reikt deze plicht? En tegen welke theoretische obstakels en praktische bezwaren loop je dan aan? Aan de hand van een zaak uit de praktijk, zal mr. Silvia Gawronski, advocaat bij NautaDutilh laten zien welke mogelijkheden het handhavingsverzoek biedt om de naleving van milieunormen af te dwingen. Daarbij gaat zij in op onderwerpen als:


  • het belanghebbendebegrip en het relativiteitsvereiste bij handhaving van het milieurecht;
  • de rol van het ministerie van Economische Zaken (toezicht en handhaving milieurecht); en
  • de discussie over compenserende/mitigerende maatregelen.

  • Het wordt geen saai verhaal over de Flora- en faunawet en de Wet milieubeheer, wel worden existentiële vragen beantwoord als: "Hoe dwing je af dat een Felix Domesticus (huiskat) blijft binnen de bestemming 'tuin' en niet oversteekt naar bestemming 'natuur'?" en "Wat doet die Natrix Natrix (ringslang) in mijn tuin en hoe kom ik ervan af?"



    3. ‘Het principe van duurzame ontwikkeling in internationale geschillenbeslechting’

    Dr. F. Baetens (universitair hoofddocent, Universiteit Leiden).

     

Dr. Freya Baetens, verbonden als universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden, heeft veel gepubliceerd over het principe van duurzame ontwikkeling in het algemeen en meer in het bijzonder over de betekenis van principe in internationale geschillenbeslechting.

Sinds de initiële introductie van het internationale principe van duurzame ontwikkeling door de Brundtland Commissie in 1987, heeft dit beginsel zich ontpopt tot een hoeksteen van het moderne internationaal milieurecht, met invloed op sociale, politieke en economische regelgeving. Duurzame ontwikkeling wordt gedefinieerd als ‘ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van de huidige generatie zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties om tegemoet te komen aan hun eigen noden, te compromiteren’.

 

De toepassing van deze brede definitie zorgt echter voor heel wat discussie in de juridische praktijk wanneer de specifieke draagwijdte van dit principe in een individueel geval moet worden vastgesteld. Deze workshop zal vooreerst een overzicht bieden van de evolutie van het beginsel van duurzame ontwikkeling, te beginnen bij de conceptuele fase, tot de uitwerking van een juridisch bindend principe.



4. ‘In varietate discordia: de recente hervorming van het Europese regime voor genetisch gemodificeerde gewassen’

Mr.M. Geelhoed, Consultant Europees milieurecht, University of Edinburgh

 

Mr. Miranda Geelhoed heeft een LLM in Global Environment and Climate Change Law en is consultant op het gebied van het Europese milieurecht voor de Universiteit van Edinburgh (opdracht voor de verbetering van de implementatie van het Nagoya Protocol in de EU via de Europese Commissie). Zij start vanaf begin volgend jaar met een PhD in het Verenigd Koninkrijk op het grensvlak van het milieu-agrarisch recht.

 

Sinds de jaren negentig worden genetisch gemodificeerde gewassen op Europees niveau gereguleerd. Beoogd werd om uniforme bescherming te bieden tegen milieurisico’s (zoals de onbedoelde effecten op andere planten en nuttige insecten en een mogelijke toename in het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen), terwijl tegelijkertijd de werking van de interne markt werd gewaarborgd. Het Europese GMO*-dossier werd echter gekenmerkt door controverse en verdeeldheid, waardoor effectieve besluitvorming onmogelijk bleek. Een recente hervorming is erop gericht een oplossing te vormen voor de onevenwichtigheid in de verdeling van competenties en geeft lidstaten de mogelijkheid om nationale teeltverboden in te stellen.

 

Men zou kunnen zeggen dat de hervorming is binnengehaald als een ‘Trojaans Paard’. Door de hervorming zijn nationale bevoegdheden namelijk sterk beperkt door de vereisten dat verboden in overeenstemming moeten zijn met handelsrecht en niet in strijd mogen zijn met de Europese milieurisicobeoordeling. De hervorming geeft aldus aanleiding tot vragen die het belang van het GMO-debat overstijgen. Deze workshop biedt een platform voor discussies over diversiteit in regulering van milieurisico’s: over de rol van culturele en sociaal-economische overwegingen in voedselveiligheid, over subsidiariteit en de verdeling van verantwoordelijkheden op Europees niveau, over de haat-liefde verhouding tussen wetenschap en politiek en over het streven naar eenheid bij wetenschappelijke onzekerheid.

*Geneticallymodified organism



5. ‘The Global Goals for Sustainable Development’

S.Tjeerdsma, Beleidsmedewerker Post-2015 Agenda, Ministerie van Buitenlandse Zaken

 

Saskia Tjeerdsma zal een workshop verzorgen over de zeventien Global Goals die dit jaar door de VN zijn opgesteld.  Deze doelen bouwen voort op de Millennium Development Goals en zien op veel verschillende thema’s, waaronder armoedebestrijding, duurzaamheid, gezondheid en veiligheid.

 

Het thema wordt in de plenaire sessie reeds kort aangestipt door prof. dr. N.J.Schrijver, maar deze workshop duikt de diepte in. Hierbij komt zowel de inhoud van de doelen aan bod, als de juridische aard ervan: zijn deze doelen wel juridisch bindend?

 

 

6. ‘Duurzame ontwikkeling en mededingingsrecht: De Kip van Morgen’

Mr.J. Fanoy, Advocaat, BarentsKrans

 

In deze workshop zal worden gekeken naar de groeiende spanningen die er ontstaan tussen het (Europese) mededingingsrecht en het principe van duurzame ontwikkeling. Enerzijds wordt verontwaardigd gereageerd op beslissingen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) die duurzame initiatieven de kop indrukken. Anderzijds meent de ACM op zijn beurt dat het stimuleren van duurzame initiatieven aan de wetgever is: de ACM houdt slecht toezicht op mededinging.

 

Als illustratie wordt de casus 'De Kip van Morgen' behandeld, waarbij de ACM tot de conclusie is gekomen dat de duurzaamheidsafspraken over kippenvlees een beperking van de concurrentie opleveren op de markt, en dus niet zijn toegestaan. Mr. Joost Fanoy is bij deze zaak nauw betrokken geweest.

 

 

7. ‘Corporate social responsibility’

Mr. C. van Woensel, Universitair docent, Universiteit Leiden

 

Unilever staat de laatste tijd in de belangstelling. Het bedrijf doet zaken met palmolieproducenten die stukken regenwoud in Indonesië platbranden om plantages te creëren. Mede met het oog op Unilever's strenge corporate social responsibility-beleid, staat het bedrijf voor een keuze: de zaken voortzetten of beëindigen?

 

Dagelijks staan vele multinationals voor dit soort dilemma's. Aan de hand van bovenstaande casus wordt in deze workshop op een interactieve manier de positie van verschillende stakeholders onderzocht. Hoe kijken zij tegen het probleem aan? Wat voor invloed heeft de beslissing op hen? Deze benadering belicht de complexiteit van een dergelijke afweging. Uiteindelijk moet er een keuze worden gemaakt: wat zou jij doen als je in de schoenen van Unilever staat?

 

Mr. Caspar van Woensel is universitair docent aan de Universiteit Leiden, en houdt zich veel bezig met het thema 'maatschappelijk verantwoord ondernemen'. Zo is hij een van de initiatiefnemers van het bachelorvak Corporate Social Responsibility.




Hoofdsponsoren van Mordenate College:

Nauta Dutilh Loyens & Loeff Clifford Chance